آينده پژوهي در علم فناوري نانو

استاد راهنما:

دکتر يزدان منصوريان

اساتيد مشاور:

دکتر فاطمه نوشين فر

دکتر فهيمه باب الحوائجي

نگارش:

سحر مهربان

اساتید داور:

دکتر نجلا حريري

دکتر غلامرضا فدايي عراقي

دكتر نرگس نشاط

تاریخ دفاع:

29 بهمن 1393


 

چكيده

 

هدف: هدف پژوهش حاضر، آينده پژوهي در حوزه فناوري نانو است که از طريق بررسي و کشف ساختار علمي اين حوزه طي سال­هاي 2007-2014، و به منظورشناسايي توانمندي­ها و کاستي­هاي موجود انجام شده است. نتایج آن براي سياست­گذاري و برنامه­ ريزي­هاي  آتی  در این حوزه کاربرد دارد.

 

روش ­شناسي: روش پژوهش حاضر تركيبي از روش­هاي كمي و كيفي علم ­سنجي و فنون آينده ­پژوهي است که شامل تحليل روند، پايش روند، برون­يابي روند، مطالعات ترازيابي و تكنيك دلفي بوده است. براي سنجش وجوه متفاوت علم از تركيبي از معيارهاي ساختاري شامل مركزيت مياني، مودولاريته، سيلوئت و معيارهاي زماني و تركيبي شامل شكوفايي استنادي و تازگي و آلتمتريكس استفاده شده است. ضمن استفاده از مصورسازي اطلاعات تجزيه و تحليل داده ­هاي علمي در سه سطح رشته، سند و  متخصصان (از عام به خاص) انجام شده است. در رويكرد كمي 58786 مقاله علم نانو، 17269 مقاله علم نانو ايران و شبكه ­هاي اجتماعي ريسرچرگيت و آكادميا مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. در رويكرد كيفي هم از نظرات كارشناسان 11 حوزه علم نانو استفاده شد.

 

يافته­ ها: يافته ­هاي كمي اين پژوهش طي سال هاي مورد بررسي بيشتر به گرافن و تركيبات آن اشاره داشت چرا كه مطالعات اين حوزه از سال 2007 شروع شد و در سال 2010 جايزه نوبل فيزيك را از آن خود كرد. در حال حاضر ضمن رسيدن به مرحله فناوري، مورد توجه محققان علم نانو است. در روش كيفي پيش­بيني آينده علم نانو از ميان مدت تا بلند مدت طي 5 دوره  2015-2017(1-3 سال بعد)، 2018- 2020(4-6 سال بعد)، 2021-2023(7-10 سال بعد)،بعد از سال 2023 و تا سال 2030 مورد بحث قرار گرفت و راهكارهاي مقتضي ارائه شد.

 

نتيجه ­گيري: پژوهش حاضر ضمن ارائه روشي نظام­مند جهت آينده ­پژوهي علم با استفاده از ترکيب شاخص­هاي علم ­سنجي و روش ­هاي آينده ­پژوهي به نتايج زير دست يافت:

 

جهت جمع ­آوري داده ­هاي علم پايگاه­ هاي اطلاعاتي، شبکه ­هاي اجتماعي و محيط وب و ديدگاه ­هاي متخصصين در نظر گرفته شود؛ تركيبي از روش­هاي تجزيه و تحليل كمي و كيفي مورد استفاده قرار گيرد؛ به شاخص­هاي علم­سنجي شامل شاخص­هاي هم­ استنادي، هم ­رخدادي، تجزيه و تحليل مفهومي، شاخص­هاي آلتمتريکس و شاخص­هاي ساختاري و زماني توجه گردد؛ از نقطه نظرهاي متخصصين در همه مراحل آينده ­پژوهي بهره ­برداري گردد؛ در مراحل مختلف آينده ­پژوهي علم مصور سازي اطلاعات انجام گردد؛ روند آينده ­پژوهي در زمان­هاي مشخص شده، مورد بازنگري قرار گيرد؛ دقت آينده ­پژوهي انجام شده بعد از طي زمان مذکور ارزيابي گردد؛ آينده ­پژوهي علم توسط (با همکاري) علم­ سنجی انجام پذيرد و آينده ­پژوهي علم در هر حوزه در سطح خرد انجام گردد و نتايج آنها در برنامه­ هاي آينده ­پژوهي کلان مورد استفاده قرار گيرد.

 

كليدواژه ­ها: آينده­پژوهي علم، تأثير علمي، روند علمي، علم، علم­سنجي، فناوري نانو

 


 

 

 

Abstract

 

Purpose: This research’s aim is future studies in nanoscience through investigation and discovery of the structure of this area during the years 2007-2014, to identify capabilities and shortcomings in the field of science policy and planning.

 

Methodology: This method isa combination of quantitative and qualitative methods of scientometrics and future studies techniques including trend analysis, trend monitoring, trend projection and Delphi technique. To measure the different aspects of science the combination of structural metrics such as betweenness centrality, modularity, silhouette and temporal and hybrid metrics include citation burstness and novelty were used. In addition to using information visualization, analysis of scientific data in the field, documents and experts (from general to specific) were performed. For the quantitative approach 58,786 nanoscience articles, 17,269 articles of Iran nanoscience and researchgate and academia social networks were analyzed. For the qualitative approach comments were collected from experts in 11 field of nanoscience.

 

Findings: It was shown that the quantitative data most pointed to Graphene and its compounds. Studies in this area began since 2007 and in 2010 won the Nobel Prize for physics.In addition it was converted into technology.  It is of interest to nanoscience researchers at present. The qualitative methods data indicate that future of nanoscience divided into the medium to long term  during the 5 periods  2015-2017 (1-3 years), 2018- 2020 (4.6 years), 2021-2023 (7-10 years), after 2023 and 2030, were discussed and appropriate solutions proposed.

 

Result: This study presents a systematic method for predicting science’s future. It used a combination of scientometricsapproachand futures studies methods. The results indicated that to collect the data we should simultaneously use databases, social networks and the Web environment. Also,  the views of experts must be considered. In addition, we mustuse a combination of quantitative and qualitative analysis methods;while usingthe scientometricsapproaches, structural and temporal and hybrid metrics, co-citation, co-occurrence, concept analysis metrics and altmetrics. Furthermore we needprofessionals viewpoints at all stages of the futures studies; and information visualization .The futures studies at a specified time,must be reviewed; and the accuracy of futures studies should be monitored after the time period.Futures studies performed by scientometrics expert and futures studies in any field of science should be carried out at the micro level then use the results of them to use at the macro level.

 

Keywords: futures studies, nanoscience, science foresight, science metrics, science tracing, scientometrics.

تمامی حقوق مطالب محفوظ است

2013-2017©