امکان سنجی به کارگیری الگوی ملزومات کارکردی پیشینه های کتابشناختی (اف. آر. بی. آر.) ایفلا در پیشینه های کتابشناختی فارسی

نویسنده: محسن حاجی زین العابدینی

استاد راهنمای اول: دکتر عبدالحسین فرج پهلو

استاد راهنمای دوم: دکتر مرتضی کوکبی

استاد مشاور: دکتر رحمت الله فتاحی

سال نگارش: 1389

كليد واژه ها:

ملزومات كاركردي پيشينه هاي كتابشناختي (اف.آر.بي.آر.)؛ پيشينه هاي كتابشناختي فارسي؛
فهرستنويسي؛ شاهنامه؛ نهج البلاغه؛ پياده سازي اف.آر.بي.آر.

چكيده:

الگوي "ملزومات كاركردي پيشينه هاي كتابشناختي (اف.آر.بي.آر.)" يك الگوي مفهومي رابطه-موجوديت است كه توسط ايفلا، با هدف تعيين حداقل كاركردهاي فهرست بر اساس نيازهاي مخاطبين ايجاد شده است. اين الگو از چهار جزء اصلي كه عبارتند از: موجوديت ها، ويژگ يها، روابط و فعالي تهاي كاربران تشكيل شده است. در اين پژوهش، امكان سنجي پياده سازي اين الگو در محيط كتابخانه ها و فهرستهاي رايانه اي ايران مورد بررسي قرار گرفته است. هدف اصلي پژوهش اين بوده كه ضمن بررسي وضعيت موجود پيشينه هاي كتابشناختي فارسي از نظر هم خواني با اف.آر.بي.آر.، رويكردها و راهكارهاي ممكن براي پياده سازي بهينه الگو در پيشينه هاي بومي ايران را بررسي نمايد. جامعه پژوهش حاضر را 3502 پيشينه موجود در كتابشناسي ملي ايران براي دو اثر "شاهنامه" و "نهج البلاغه" تشكيل داده است. از بين جامعه پژوهش بالا 365 پيشينه به روش نمونه گيري تصادفي منظم انتخاب شده و مورد بررسي قرار گرفته است. انواع منابع مورد بررسي عبارت بودند از: كتاب ها، منابع ديداري و شنيداري، منابع جغرافيايي، پايان نامه ها، كتاب هاي چاپ سنگي، نسخه هاي خطي و پيايندها. روش پژوهش مورد استفاده، روش پيمايشي بوده و اطلاعات لازم از طريق دو سياهه وارسي براي شاهنامه و نهج البلاغه گردآوري شده است.
همچنين به منظور تعيين ويژگيهاي الگوي مناسب براي اف.آر.بي.آر.سازي در كشور، تعداد 18 طرحِ پياده سازي اف.آر.بي.آر. در دنيا مورد بررسي و تحليل قرار گرفته است. نتايج حاصله نشان ميدهد كه برخي از ملزومات ذكرشده در الگوي اِف.آر.بي.آر. در پيشينه هاي كتابشناختي فارسي موجود اس