بررسی الگوی رشد علم ایران در حوزه علوم و مقایسه آن با الگوی جهانی رشد علم

نام نویسنده: مرادی مقدم، حسین

مقطع تحصیلی:  دکترا
استاد راهنمای اول: داورپناه، محمد رضا
استاد مشاور اول: دياني، محمد حسين
سال انتشار: 1391
تعداد صفحات: 267
چکیده: 

هدف از این پژوهش شناسايي الگوي رشد علم ايران در حوزه علوم طی سالهای 2010-1980 (سه دهه) و مقايسة آن با الگوي جهاني رشد علم طي همين سالها بوده است.اين پژوهش از نوع کاربردی است و با استفاده از روش روندپژوهی و  بر اساس تحلیل سری­های زمانی انجام گرفته است. در این پژوهش از شیوه سرشماری استفاده شده و نمونه­گیری انجام نشده است. جامعه مورد پژوهش شامل كليه توليدات علمي نمايه شدة ايران و جهان در نمايه استنادي علوم (SCI) در سالهاي 2010-1980، بوده، همچنین آمار کلیة دانشجويان مقاطع تحصیلات تکمیلی و اعضاي هیات علمی تمام وقت دانشگاهها در دو وزارتخانة علوم، تحقیقات و فناوری، و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، و نیزآمار مربوط به ميزان تولید ناخالص ملی ایران طی سالهای مذكور مورد بررسی قرار گرفته است. موضوعات برتر، نویسندگان برتر، کشورهای همکاری کنندة برتر، زبانهای پربسامد و مدارک پربسامد در تولید علم ایران و جهان طی سال­های مورد بررسی شناسایی گردید. بر اساس تحلیل سری­های زمانی و با استفاده از نرم افزار آماری R الگوی رشد علم ایران و جهان همراه با نمودار الگوی رشد اين دو شناسایی گردید و بر اساس الگوی حاکم، تولید علم ایران و جهان پيش­بيني شد. یافته ها نشان داد الگوی رشد علم ایران لجستیکی و الگوی رشد علم جهان نمایی بوده است. در طی سال­های مورد بررسی تولید علم ایران روند رشد سالیانه یکنواختی نداشته و نرخ رشد ساليانة توليد علم ايران در دهه اول منفی و در دهه دوم مثبت و پایین، ولی در دهه سوم مثبت و بالا بوده است. متوسط نرخ رشد سالیانة تولید علم ایران در این مدت %15 و جهان 15/3 درصد بوده که بر اين اساس، متوسط نرخ رشد سالیانة تولید علم ایران تقریبا 5 برابر جهان بوده است. بیشترین تولید علم ایران (هشتاد درصد) در سال­های 2004-2010 انجام گرفته است.  برخی از عوامل موثر بر تولید علم ایران بررسی و تحلیل گردید. یافته ها همچنین  نشان داد همبستگي بين تعداد دانشجويان تحصيلات تكميلي، تعداد اعضاي هيأت علمي و ميزان توليد ناخالص ملي با توليد علم ایران مثبت و معنادار بود. نتایج نشان داد افزایش تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی، اعضای هیات علمی دانشگاهها و میزان تولید ناخالص ملی ایران افزایش تولید علم ایران را به دنبال داشته­­اند. همچنین  فرضیة پرایس مبنی بر رشد نمایی علم با مقدار ثابت دوبرابری تولید علم هر پانزه سال یک بار، در مورد تولید علم ایران و جهان تایید نشد.  مقدار ثابت رشد مورد نظر پرایس مبهم بوده و نیاز به تجدیدنظر دارد.  همانگونه که در مورد تولید علم ایران دیده شد، شرایط متغیر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در سطح ملی باعث تفاوت الگوی رشد علمی ملی و بین­المللی می­شود. الگوهاي رشد علم و كاربرد آنها در سطوح ملي و بين­المللي و نيز عوامل اثرگذار بر فراز و فرود اين رشد نيازمند تحقيقات بيشتري است.

فهرست مندرجات  فهرست منابع وماخذ  نتیجه گیری

تمامی حقوق مطالب محفوظ است

2013-2017©